الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
154
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
اسلام نقل كردهاند ( 1 ) . و بسيارى از مفسرين شيعه مانند تفسير « قمى » و « مجمع البيان » و « نور الثقلين » و « صافى » و جمعى از مفسران اهل سنت مانند نويسنده تفسير « روح المعانى » و « روح البيان » و « قرطبى » نيز آن را ذيل آيات مورد بحث آوردهاند . مرحوم « علامه مجلسى » روايات متعددى در بحار الانوار از امام باقر ع و پيامبر گرامى اسلام در اين زمينه نقل كرده كه نشان مىدهد يكى از مصاديق آيات مورد بحث مساله خروج « سفيانى » به هنگام قيام مهدى ع است كه خداوند آنها را از نزديكترين مكان گرفته و نابود مىكند ( 2 ) . همانگونه كه بارها گفتهايم رواياتى كه در تفسير آيات وارد مىشود غالبا به ذكر مصداقهاى روشن مىپردازد و هرگز دليلى بر محدوديت مفهوم آيات نيست . در آيه بعد وضع حال آنها را به هنگام گرفتار شدن در چنگال مجازات الهى بيان كرده ، مىفرمايد : « آنها مىگويند ما به آن ( قرآن و آورنده اش و مبدأ و معاد ) ايمان آورديم » ( * ( وَقالُوا آمَنَّا بِه ) * ) ( 3 ) . « ولى چگونه آنها مىتوانند از آن فاصله دور دسترسى به آن پيدا كنند » ؟ ! ( * ( وَأَنَّى لَهُمُ التَّناوُشُ مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ ) * ) . آرى با فرا رسيدن مرگ و عذاب استيصال درهاى بازگشت به كلى بسته مىشود ، و ميان انسان و جبران خلافكاريهاى گذشته گويى سد محكمى ايجاد
--> ( 1 ) تفسير الميزان جلد 16 صفحه 419 . ( 2 ) بحار الانوار جلد 52 صفحه 185 به بعد ( باب علامات ظهور المهدى من السفيانى و الدجال ) . ( 3 ) ضمير در « به » به « حق » باز مىگردد كه نزديكترين مرجع به آن است ، و مىدانيم حق در آيات گذشته به معنى « قرآن و محتواى آن و مبدء و معاد و پيامبر اسلام » است .